Potaissa

Legionslager Potaissa
Alternativname Patavissa, Patabissa, Patauissa, Patruissa, Patrouissa, Patreuissa
Limes Dakischer Limes
Abschnitt Zentrale Anlagen; C / 104
Datierung (Belegung) A) trajanisch bis
7. Jahrzehnt 2. Jh. (?)
B) von frühestens 168
bis spätestens 275
Typ A) Kohortenkastell (?)
B) Legionslager
Einheit A) Cohors I Batavorum (?)
Cohors I Flavia Ulpia Hispanorum (?)
Cohors I Alpinorum (?)
B) Legio V Macedonica
Größe A) nicht identifiziert
B) 408 m × 573 m ≈ 23,4 ha
Bauweise A) Holz-Erde-Lager (?)
B) Steinkastell
Erhaltungszustand A) nicht identifiziert
B) teilrekonstruiert
Ort Turda / Kreis Cluj
Geographische Lage 46° 34′ 13,7″ N, 23° 46′ 21,1″ O
Höhe 375 m
Vorhergehend Apulum (C/103; südsüdwestlich)
Anschließend Napoca (N.N.; nordwestlich)
Rückwärtig Kastell Gilău (B/95; nnw)
Vorgelagert Kastell Războieni-Cetate
(B/101; südsüdöstlich)
Kastell Cristești (B/98; östlich)

Potaissa ist ein römischer, militärisch-ziviler Siedlungskomplex im Stadtgebiet des heutigen Turda (Kreis Cluj) im Zentrum der rumänischen Region Siebenbürgen. Potaissa war zunächst ein einfacher Vicus, bis dort ein Legionslager mit seinen Canabae gegründet wurde. Dadurch entwickelte sich im Folgenden eine blühende, urbane Agglomeration mit über 20.000 Menschen und den entsprechenden Infrastrukturen. Potaissa avancierte zum Municipium, später zur Colonia. Administrativ gehörte es zur Provinz Dacia Apulensis. Neben Apulum war Potaissa eines von insgesamt nur zwei zeitgleich in den dakischen Provinzen existierenden Legionshauptquartieren. Das Kastell hatte rund einhundert Jahre lang Bestand, die Zivilsiedlung sogar mehrere hundert Jahre. Es ist eine der so genannten zentralen Anlagen des Dakischen Limes. Gemeinsam mit 276 weiteren Bodendenkmälern dieses Limes wurde es im Sommer 2024 zum UNESCO-Weltkulturerbe erhoben.

  1. Strecke/Abschnitt/Kastellnummer (nach Nicolae Gudea, 1997).
  2. Nach Nemeti, 1999.
  3. Jüngere geophysikalische Untersuchungen (2019) durch Dan Matei ergaben eine effektive Innenfläche (ohne Ummauerung) von 408 m × 580 m ≈ 23,66 ha.
  1. CIL 03, 13760, CIL 03, 13766, AE 2012, 01215, AE 2012, 01216
  2. Nach Sorin Nemeti: Castrul de trupa auxiliara de la potaissa. In: Dumitru Protase und Dan Brudascu: Napoca. 1880 de ani de la începutul vieţii urbane. Redacția Publicațiilor Primăriei Municipiului Cluj-Napoca, Cluj-Napoca 1999, S. 194–204, hier: S. 194 f. (Digitalisat).
  3. AE 1909, 00034, AE 2012, 01220, AE 2013, 01301, AE 2013, 01302, AE 2020, 01037, AE 2020, 01045, AE 1971, 00364, CIL 03, 00875, CIL 03, 00878, CIL 03, 00879, CIL 03, 00881, CIL 03, 00892, CIL 03, 00899, CIL 03, 00902, CIL 03, 00904, CIL 03, 00905, CIL 03, 00909, CIL 03, 00913, CIL 03, 00922, CIL 03, 01630a, CIL 03, 01630b, CIL 03, 01630c, CIL 03, 01630d, CIL 03, 01630e, CIL 03, 07694, CIL 03, 08066e, CIL 03, 08066f, CIL 03, 12645, AE 1995, 01286, AE 1992, 01470, AE 1960, 00229, I(ovi) O(ptimo) M(aximo) Capit(olino) / vot(u)m libe(ns) / a(nimo?) r(?) solvit Au/rel(ius) Castor / mensor leg(ionis) / V Mac(edonicae) P(iae), AE 1960, 00231, AE 1972, 00454, AE 1950, 00015, (Sil)va(n)/o Dom(estico) / Aur(elius) Ma/ximus / mil(es) leg(ionis) / V Mac(edonicae) P(iae?) / Gordia/n(a)e v(otum) l(ibens) l(aetus), AE 1967, 00400, Leg(io) V / M(acedonicae), Leg(ionis) V / M(acedonicae) // )ne de suo, AE 2012, 01227, AE 1978, 00685a, AE 1978, 00685b, AE 1978, 00685c,AE 1983, 00861, L(e)g(io) Q(uinta) M(acedonica) ff. bis Leg(io) V, AE 2012, 01207, AE 2012, 01208, AE 2012, 01209, AE 2012, 01219, AE 2012, 01220, AE 2012, 01224, L(egionis) V Mac(edonicae) p(ondus) I // Examin(atum) iussu ddd(ominorum) / nostrorum / Augustorum / Val(erius) Sabinus // Optio leg(ionis) s(upra) s(criptae) d(onum) d(edit), L(egionis) V Mac(edonicae) p(ondus) I // Examin(atum) iussu ddd(ominorum) / nostrorum / Augustorum / Val(erius) Sabinus // Optio leg(ionis) s(upra) s(criptae) d(onum) d(edit), L(egionis) V Mac(edonicae) p(ondus) I // Examin(atum) (i)ussu ddd(ominorum) / nostrorum / Augustorum / Val(erius) Sabinus // Optio leg(ionis) s(upra) s(criptae) d(onum) d(edit), AE 2012, 01228