wiedzieć

wiedzieć (Polnisch)

Verb

Aspekt
imperfektiv perfektiv
wiedzieć —
Zeitform Person Wortform
Präsens ja wiem
ty wiesz
on, ona, ono wie
Imperativ Singular wiedz
Präteritum on wiedział
ona wiedziała
oni wiedzieli
Adverbialpartizip Partizip Aktiv Partizip Passiv
wiedząc wiedzący —
Alle weiteren Formen: Flexion:wiedzieć

Worttrennung:

wie·dzieć

Aussprache:

IPA: [vʲɛd͡ʑɛt͡ɕ]
Hörbeispiele:  wiedzieć (Info)

Bedeutungen:

[1] sich etwas bewusst sein, Kenntnisse haben: wissen, Bescheid wissen

Herkunft:

seit dem 14. Jahrhundert bezeugtes Erbwort aus dem urslawischen *věděti; etymologisch verwandt mit widzieć → pl, wiadomość → pl, wiedza → pl und wiedźma → pl; gemeinslawisches Wort, das etymologisch verwandt ist mit tschechisch vědět → cs, slowakisch vedeť → sk, obersorbisch wjedźeć → hsb, niedersorbisch wjeźeś → dsb, russisch ведать (vedatʹ☆) → ru (altrussisch вѣдѣти (věděti)), ukrainisch відати (vidaty☆) → uk und slowenisch vedeti → sl; das urslawische Verb *věděti wurde aus der 1. Person Singular *vědě „ich weiß“ gebildet, die auf das indogermanische *uoidai- (lateinisch vidi → la, altgriechisch οἶδα (oida☆) → grc) „ich habe gesehen“ zurückgeht, woraus sich auch die Verwandtschaft mit dem gotischen witan und dem althochdeutschen wiʒʒan (neuhochdeutsch wissen) ergibt[1][2]

Beispiele:

[1] „Pani więcej wie o tej rzeczy ode mnie.“[3]
Sie wissen über diese Sache mehr als ich.
[1] „Wiedziałem, że jesteś chciwy i obłudny, nie wiedziałem, że jesteś bezczelny…“[4]
Ich wusste, dass du habgierig und falsch bist, ich wusste aber nicht, dass du frech bist…
[1] „Przecież sam dobrze wiesz, jak cię kochałem…“[5]
Du weißt doch selbst, wie ich dich geliebt habe…
[1] „Nie wiedzieli, gdzie są.“[6]
Sie wussten nicht, wo sie sind.
[1] „Obecni nie wiedzieli, czego chciał.“[7]
Die Anwesenden wussten nicht, was er wollte.
[1] „Wiedz także, że słodko jest pożądać, lecz jeszcze słodziej być pożądanym.“[8]
Wisse auch, dass es süß ist zu begehren, jedoch noch süßer begehrt zu werden.
[1] „Niewiele wiedziano o nim.“[9]
Wenig wusste man über ihn.

Redewendungen:

[1] bo ja wiem – was weiß ich
[1] czy ja wiem – was weiß ich
[1] wiedzieć, co w trawie piszczy – wissen, wie der Hase läuft

Sprichwörter:

[1] nie wie lewica, co czyni prawica – die Linke weiß nicht, was die Rechte tut
[1] słyszał, że dzwonią, ale nie wie, w którym kościele – er hörte die Glocke läuten, aber weiß nicht, wo sie hängt

Wortbildungen:

[1] dowiedzieć, powiedzieć, wywiedzieć

Übersetzungen

Referenzen und weiterführende Informationen:
[1] PONS Polnisch-Deutsch, Stichwort: „wiedzieć“
[1] Słownik Języka Polskiego – PWN: „wiedzieć“
[1] Słownik Ortograficzny – PWN: „wiedzie%E6“

Quellen:

  1. ↑ Izabela Malmor: Słownik etymologiczny języka polskiego. 1. Auflage. ParkEdukacja – Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa – Bielsko-Biała 2009, ISBN 978-83-262-0146-2, Seite 429
  2. ↑ Vasmer’s Etymological Dictionary: „ведать“
  3. ↑ Wikisource-Quellentext „Eliza Orzeszkowa, Bene nati, IV“
  4. ↑ Wikisource-Quellentext „Eliza Orzeszkowa, Na dnie sumienia, Poezja mistrzynią“
  5. ↑ Wikisource-Quellentext „Stefan Żeromski, Popioły, Tom I, Rozdział VIII, Samotny“
  6. ↑ Wikisource-Quellentext „Stefan Żeromski, Popioły, Tom III, Rozdział III, Siempre heroica“
  7. ↑ Wikisource-Quellentext „Bolesław Prus, Powracająca fala, Rozdział V“
  8. ↑ Wikisource-Quellentext „Henryk Sienkiewicz, Quo vadis, Rozdział 10“
  9. ↑ Wikisource-Quellentext „Władysław Reymont, Ziemia obiecana, Tom pierwszy, Rozdział XII“

Ähnliche Wörter (Polnisch):

ähnlich geschrieben und/oder ausgesprochen: widzieć