abluere

abluere (Latein)

Verb

Zeitform Person Wortform
Präsens 1. Person Singular abluō
2. Person Singularabluis
3. Person Singularabluit
1. Person Pluralabluimus
2. Person Pluralabluitis
3. Person Pluralabluunt
Perfekt 1. Person Singularabluī
Imperfekt 1. Person Singularabluēbam
Futur 1. Person Singularabluam
PPP ablūtus
Konjunktiv Präsens 1. Person Singularabluam
Imperativ Singularablue
Pluralabluite
Alle weiteren Formen: Flexion:abluere

Worttrennung:

ab·lu·e·re

Bedeutungen:

[1] transitiv: durch Waschen beseitigen; abspülen, abwaschen, wegwaschen, auswaschen
[2] transitiv: (von Wasser) reinigend mit sich führen; fortspülen
[3] transitiv, übertragen: wegwaschen, beseitigen, entfernen, tilgen
[4] transitiv: rein waschen, abspülen, abwaschen
[5] transitiv, poetisch: abspülen, baden, erfrischen
[6] transitiv, übertragen, kirchenlateinisch: durch Waschen entfernen; abwaschen
[7] transitiv, kirchenlateinisch: (durch die Taufe) reinigen; reinwaschen, taufen

Herkunft:

Ableitung zu dem Verb luere  la mit dem Präfix ab-  la[1]

Sinnverwandte Wörter:

[2] auferre, rapere
[3] purgare, tollere
[4] lavare, purgare

Beispiele:

[1] „Cedo tuum pedem mi, lymphis flavis fulvum ut pulverem / Manibus isdem, quibus Ulixi saepe permulsi, abluam / Lassitudinemque minuam manuum mollitudine.“ (Pacuv. trag. 244–246)[2]
[2] „violaria in fundo facere non est utile, ideo quod necesse est terra adruenda pulvinos fieri, quos irrigationes et pluviae tempestates abluunt et agrum faciunt macriorem.“ (Var. rust. 1,35,1)[3]
[3] „sed omnis eius modi perturbatio animi placatione / abluatur illa quidem, cum doceas nec bonum illud esse, ex quo laetitia aut libido oriatur, nec malum, ex quo aut metus aut aegritudo;“ (Cic. Tusc. 4,60)[4]
[3] „propterea facile et spoliatur lumbine terra / et repletur item nigrasque sibi abluit umbras.“ (Lucr. 4,377–378)[5]
[3] „sic igitur tibi anhela sitis de corpore toto / abluitur, sic expletur ieiuna cupido.“ (Lucr. 4,875–876)[6]
[4] „qui haec volunt diutius servare, perfricant sale minuto aut muria tres aut quattuor horas eaque abluta condunt in furfures aut acus.“ (Var. rust. 3,9,12)[7]
[4] „haec, quae sunt minima, tamen bona dicantur necesse est, candiduli dentes, venusti oculi, color suavis et ea quae Anticlea laudat Ulixi pedes abluens:“ (Cic. Tusc. 5,46)[8]
[5]
[6] „et nunc quid moraris exsurge / baptizare et ablue peccata / tua invocato nomine ipsius“ (Vulg. act. 22,16)[9]
„Was zögerst du jetzt? Steh auf, lass dich taufen und deine Sünden abwaschen und rufe seinen Namen an!“[10]
[6] „ad quos respondi / quia non est consuetudo Romanis / donare aliquem hominem / priusquam is qui accusatur praesentes habeat accusatores / locumque defendendi accipiat ad abluenda crimina“ (Vulg. act. 25,16)[11]
„ich aber erwiderte ihnen, es sei bei den Römern nicht üblich, einen Menschen auszuliefern, bevor nicht der Angeklagte den Anklägern gegenübergestellt sei und Gelegenheit erhalten habe, sich gegen die Anschuldigungen zu verteidigen.“[12]
[7] „et haec quidam fuistis / sed abluti estis sed sanctificati estis sed iustificati estis / in nomine Domini nostri Iesu Christi et in Spiritu Dei nostri“ (Vulg. I Cor. 6,11)[13]
„Und solche gab es unter euch. Aber ihr seid reingewaschen, seid geheiligt, seid gerecht geworden im Namen Jesu Christi, des Herrn, und im Geist unseres Gottes. “[14]
[7] „accedamus cum vero corde in plenitudine fidei / aspersi corda a conscientia mala / et abluti corpus aqua munda“ (Vulg. Hebr. 10,22)[15]
„lasst uns mit aufrichtigem Herzen und in voller Gewissheit des Glaubens hinzutreten, die Herzen durch Besprengung gereinigt vom schlechten Gewissen und den Leib gewaschen mit reinem Wasser!“[16]
[7] „Aqua enim sacramenti visibilis est: aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima: per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur et saginatur.“ (Isid. orig. 7,3,28)[17]

Wortbildungen:

ablutio, abluvio, abluvium

Übersetzungen

Referenzen und weiterführende Informationen:
[1–6] Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. 8. Auflage. Hannover 1913 (Nachdruck Darmstadt 1998): „abluo“ (Zeno.org), Band 1, Spalte 21.
[1–6] PONS Latein-Deutsch, Stichwort: „abluo
[1–5] P. G. W. Glare: Oxford Latin Dictionary. 2. Auflage. Volume 1: A–L, Oxford University Press, Oxford 2012, ISBN 978-0-19-958031-6, „abluo“ Seite 8.
[1–7] Thesaurus Linguae Latinae. Editus auctoritate et consilio academiarum quinque Germanicarum: Berolinensis, Gottingensis, Lipsiensis, Monacensis, Vindobonensis. 1. Band A – Amyzon, Teubner, Leipzig 1900, ISBN 3-322-00000-1, „abluo“ Spalte 106–109.

Quellen:

  1. P. G. W. Glare: Oxford Latin Dictionary. 2. Auflage. Volume 1: A–L, Oxford University Press, Oxford 2012, ISBN 978-0-19-958031-6, „abluo“ Seite 8.
  2. Otto Ribbeck (Herausgeber): Scaenicae Romanorum poesis fragmenta. 3. Auflage. Band 1: Tragicorum Fragmenta, B. G. Teubner, Leipzig 1897 (Internet Archive), Seite 124.
  3. Marcus Terentius Varro; Georgius Goetz, Fritz Schöll (Herausgeber): Rerum rusticarum libri tres. 1. Auflage. B. G. Teubner, Leipzig 1912 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, Internet Archive), Seite 47.
  4. Marcus Tullius Cicero: Tusculanae disputationes. In: Max Pohlenz (Herausgeber): Scripta quae manserunt omnia. stereotype 1. Auflage. Fasc. 44, De Gruyter, Berlin/New York 2008, ISBN 978-3-598-71220-3 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, Erstauflage 1918), Seite 391.
  5. Titus Lucretius Carus; Marcus Deufert (Herausgeber): De rerum natura. 1. Auflage. De Gruyter, Berlin/Boston 2019, ISBN 978-3-11-026251-3 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), Seite 151–152.
  6. Titus Lucretius Carus; Marcus Deufert (Herausgeber): De rerum natura. 1. Auflage. De Gruyter, Berlin/Boston 2019, ISBN 978-3-11-026251-3 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), Seite 170.
  7. Marcus Terentius Varro; Georgius Goetz, Fritz Schöll (Herausgeber): Rerum rusticarum libri tres. 1. Auflage. B. G. Teubner, Leipzig 1912 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, Internet Archive), Seite 134.
  8. Marcus Tullius Cicero: Tusculanae disputationes. In: Max Pohlenz (Herausgeber): Scripta quae manserunt omnia. stereotype 1. Auflage. Fasc. 44, De Gruyter, Berlin/New York 2008, ISBN 978-3-598-71220-3 (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, Erstauflage 1918), Seite 425.
  9. Robert Weber, Roger Gryson (Herausgeber): Biblia Sacra Vulgata. 5. Auflage. Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2007, Apostelgeschichte Kapitel 22, Vers 16
  10. Bibel: Apostelgeschichte Kapitel 22, Vers 16
  11. Robert Weber, Roger Gryson (Herausgeber): Biblia Sacra Vulgata. 5. Auflage. Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2007, Apostelgeschichte Kapitel 25, Vers 16
  12. Bibel: Apostelgeschichte Kapitel 25, Vers 16
  13. Robert Weber, Roger Gryson (Herausgeber): Biblia Sacra Vulgata. 5. Auflage. Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2007, 1. Korintherbrief Kapitel 6, Vers 11
  14. Bibel: 1. Korintherbrief Kapitel 6, Vers 11
  15. Robert Weber, Roger Gryson (Herausgeber): Biblia Sacra Vulgata. 5. Auflage. Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2007, Hebräerbrief Kapitel 10, Vers 22
  16. Bibel: Hebräerbrief Kapitel 10, Vers 22
  17. Isidorus Hispalensis episcopus: Etymologiarum sive originum libri XX. Recognovit brevique adnotatione critica instruxit W. M. Lindsay. 1. Auflage. Tomus I libros I–X continens, Oxford 1911 (Scriptorum classicorum bibliotheca Oxoniensis)