byś

byś (Niedersorbisch)

Verb, Hilfsverb

Aspekt
imperfektives Verb perfektives Verb
byś –
Zeitform Wortform
Präsens Singular (ja)som
Singular (ty)sy
Singular
(wón, wóna, wóno)
jo
Dual (mej)smej
Dual (wej)stej
Dual (wónej)stej
Plural (my)smy
Plural (wy)sćo
Plural (wóni)su
Präteritum
(wón)běšo
(wónej)běštej
(wóni)běchu
ł-Form
(wón)był
(wóna)była
(wóno)było
(wónej)byłej
(wóni)byli
Partizip Aktiv buducy
Partizip Passiv —
Adverbialpartizip —
Imperativ Singularbuź!
Dualbutej!
Pluralbućo!
Alle weiteren Formen: Flexion:byś

Worttrennung:

byś

Aussprache:

IPA: [ˈbɨɕ]
Hörbeispiele: —

Bedeutungen:

[1] sein, existieren
[a] mit Genitivobjekt
[b] mit Dativobjekt
[c] mit Akkusativobjekt
[d] mit Präposition

Herkunft:

Erbwort aus dem urslawischen *byti[1]

Synonyme:

[1] (landschaftlich) buś

Gegenwörter:

[1] njebyś; brachowaś, felowaś

Beispiele:

[1] Co jo tam?
Was ist dort los?
[1] Co ma to byś?
Was soll das (heißen)?
[1] Jej jo to tak wšojadno, ako byś móžo.
Ihr ist das total egal.
[1] Mója wutšoba njoco se daś byś.
Meine Seele will sich nicht trösten lassen.
[1] Wón njeda se byś.
Er ließ nicht locker.
[1a] Ta drastwa jo stareje mody.
Das ist altmodische Kleidung.
[1b] Tomu tak jo.
Das stimmt.
[1b] Co śi jo?
Was ist mit dir? / Was fehlt dir?
[1c] Tibet dej Tibetarjow byś.
Tibet soll den Tibetern gehören.
[1d] Kak jo to na serbski?
Wie heißt das auf sorbisch?
[1d] Wěcy njejsu k lěpšemu.
Die Dinge stehen nicht zum Besten.
[1d] Wó to mě njejo.
Daran ist mir nicht gelegen.
[1d] Wóna jo z nim.
Sie hält zu ihm.
[1d] Wjele dej za to byś?
Wieviel soll das kosten?

Redewendungen:

[1] byś pśisuźony: zugedacht, vorbestimmt sein
[1] k lěpšemu byś: begünstigen
[1] no, daś jo: nun gut
[1] za tym ako jo: wie dem auch sei; es kommt darauf an
[1a] dobreje mysli byś: gute Laune haben
[1a] njedaś se kšadnjenja byś: das Stehlen nicht lassen können
[1b] (mit vorstehendem Dativobjekt) kmotš byś: jemandes Pate sein
[1b] ja śi budu!: von wegen!
[1b] (mit vorstehendem Dativobjekt) na pomocy byś: jemandem behilflich sein
[1d] na wuměranju byś: im Sterben liegen
[1d] (mit vorstehendem Dativobjekt) pó gubje byś: nach jemandes Geschmack sein
[1d] pśi źiśach byś: Kindermädchen sein, als Kindermädchen arbeiten
[1d] pśi swójźbje byś: verwandt sein
[1d] z domu byś: außer Haus sein
[1d] byś z wjelikego: auf großem Fuß leben
[1d] w (+ Lokativ Plural) byś: mausen
Beispiel: w kulkach, w kale, w jabłukach byś = Kartoffeln, Kohl, Äpfel mausen

Wortbildungen:

byśe, byśko, bytosć, bytostny, bywaś, nabyś, nabywaś, njebyś, póbyś, póbyśe, póbytk, póbywaś, pśebyś, pśewaś, pśibudnosć, pśibydny, pśibyducy, pśibyś, pśibytnik, pśibytnosć, pśibytnostny, pśibytny, pśibywaś, tudybyśe, wóbydnuś, wótbyś, wótbytk, wótbytkowy, wótbytnišćo, wótbytnosć, wótbytny, wótbyty, wóbywaś, wubydnuś, wubyśe, wubywaś, zabydbnosć, zabydnuś, zabyś, zabywały, zabywaŕ, zabywaś, zabywatosć, zabywaty, zbydnuś, zbydny, zbyś, zbytk, zbytkowy, zbytnica, zbytnik, zbytny, zbywaś

Übersetzungen

Referenzen und weiterführende Informationen:
[1] Manfred Starosta: Dolnoserbsko-nimski słownik/Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch. 1. nakład/1. Auflage. Ludowe nakładnistwo Domowina/Domowina-Verlag, Budyšyn/Bautzen 1999, ISBN 3-7420-1096-4, DNB 958593523, Seite 86.

Quellen:

  1. ↑ О. Н. Трубачева (Herausgeber): Этимологический словарь славянских языков. Праславянский лексический фонд. Band 3 (*bratrьcь–*cьrky), Издельство « Наука », Москва 1976 (PDF), „*byti“ Seite 155.
Ähnliche Wörter:
biś, błyšć, bliž, bóžc, hyś, piś, pśiś